چک چیست؟ راهنمای کامل وصول چک، چک برگشتی، شکایت کیفری و مطالبه وجه چک

چک یکی از رایج ترین اسناد تجاری در ایران است که تقریباً همه افراد، چه در معاملات شخصی و چه در فعالیتهای تجاری، حداقل یک بار با آن سروکار داشته اند. با این حال، بسیاری از افراد تصور میکنند صدور چک به معنای تضمین قطعی دریافت پول است؛ در حالی که در عمل، برگشت خوردن چک، نحوه وصول آن، امکان شکایت کیفری یا مطالبه وجه، هرکدام شرایط و مقررات خاص خود را دارند.
اگر شما نیز چکی در اختیار دارید که وصول نشده یا قصد دارید در آینده چک صادر یا دریافت کنید، آشنایی با قوانین مربوط به چک میتواند از بروز خسارت های مالی و اختلافات حقوقی جلوگیری کند.
در این مقاله، به زبان ساده و کاربردی، تمام نکات مهم درباره چک، انواع آن، شرایط قانونی، نحوه وصول، مسئولیت صادرکننده و حقوق دارنده چک را بررسی میکنیم.
حال بپردازیم به تعریف چک؛
مطابق قانون، چک سندی است که به موجب آن صادرکننده به بانک دستور میدهد تمام یا بخشی از موجودی حساب خود را در تاریخ مشخص به دارنده چک پرداخت کند.
به بیان ساده تر، چک وسیله ای برای پرداخت پول است که اعتبار آن به موجودی حساب صادرکننده و شرایط قانونی آن بستگی دارد.
در صورتی که موجودی حساب کافی نباشد یا بانک به دلایل قانونی از پرداخت وجه خودداری کند، چک برگشت میخورد و دارنده میتواند از راههای قانونی برای وصول وجه اقدام کند.

چک صیادی چیست؟

یکی از مهمترین تغییرات قانون صدور چک، راه اندازی سامانه صیاد است. هدف از ایجاد این سامانه، کاهش صدور چکهای بلامحل و افزایش امنیت معاملات بوده است.
در چک های صیادی، صرف تحویل برگه چک کافی نیست؛ بلکه اطلاعات چک باید در سامانه ثبت شود و گیرنده نیز آن را تأیید کند.
به همین دلیل، قبل از دریافت هر چک صیادی، حتماً از ثبت صحیح اطلاعات آن اطمینان حاصل کنید.
رایج ترین دلایل برگشت خوردن چک عبارت اند از:
کافی نبودن موجودی حساب
مسدود بودن حساب
عدم مطابقت امضای صادرکننده
دستور عدم پرداخت
بسته بودن حساب
وجود اشکالات شکلی در چک
در چنین شرایطی، بانک گواهی عدم پرداخت صادر میکند و دارنده می تواند از راههای قانونی برای وصول طلب خود اقدام کند.

بعد از برگشت خوردن چک چه باید کرد؟

در واقع، اولین تصمیمی که باید بگیرید این است که کدام مسیر قانونی برای شما مناسبتر است.
به طور کلی سه راه اصلی برای وصول چک وجود دارد:
۱. مطالبه وجه چک از طریق دادگاه
در این روش، دارنده چک با تقدیم دادخواست، از دادگاه درخواست میکند صادرکننده را به پرداخت مبلغ چک محکوم کند.
این روش تقریباً برای تمام چکها قابل استفاده است.
مزایای طرح دعوا در دادگاه؛
امکان مطالبه اصل مبلغ چک
امکان مطالبه خسارت تأخیر تأدیه در صورت وجود شرایط قانونی
امکان توقیف اموال بدهکار
صدور اجرائیه پس از قطعیت رأی
۲. وصول چک از طریق اجرای ثبت؛
یکی از سریعترین راههای وصول برخی چکها، اقدام از طریق اداره اجرای ثبت اسناد رسمی است.
در این روش، بدون نیاز به طرح دعوا در دادگاه، دارنده میتواند نسبت به توقیف اموال صادرکننده اقدام کند.

مزایای اجرای ثبت

سرعت بیشتر
عدم نیاز به رسیدگی طولانی دادگاه
امکان توقیف اموال در زمان کوتاه تر
البته انتخاب این روش به شرایط پرونده بستگی دارد و همیشه بهترین گزینه نیست. یکی از این موارد زمانی است که چک چندین سال گذشته صادر شده اما برای مطالبه وجه آن اقدام نشده است. اینجا با توجه به اینکه مبلغ خسارت تاخیر تادیه قابل توجه خواهد بود بهتر است از طریق دادگاه و بدون پرداخت هزینه دادرسی مطالبه شود.
۳. شکایت کیفری چک؛
در برخی موارد، صدور چک ممکن است جرم محسوب شود.
در این صورت، علاوه بر مطالبه وجه، امکان تعقیب کیفری صادرکننده نیز وجود دارد.
اما نکته بسیار مهم این است که همه چکهای برگشتی قابلیت شکایت کیفری ندارند که در ادامه مقاله در مورد آن صحبت شده است‌

چه چک هایی قابل شکایت کیفری هستند؟

بر اساس قانون صدور چک، تنها در شرایط مشخصی میتوان علیه صادرکننده شکایت کیفری مطرح کرد.
به طور معمول، چک باید دارای شرایط زیر باشد:
بابت تضمین صادر نشده باشد.
سفید امضا نباشد.
وعده دار نباشد)در مواردی که قانون مانع تعقیب کیفری است(.
دارنده در مهلت قانونی برای وصول آن اقدام کرده باشد.
سایر شرایط مقرر در قانون رعایت شده باشد.
در غیر این صورت، ممکن است فقط امکان مطالبه حقوقی وجه چک وجود داشته باشد.

مهلت شکایت کیفری چک

یکی از مهمترین اشتباهات دارندگان چک، از دست دادن مهلت های قانونی است.
اگر دارنده چک در زمان مقرر اقدام نکند، ممکن است حق شکایت کیفری خود را از دست بدهد؛ هرچند همچنان امکان مطالبه حقوقی وجه چک در بسیاری از موارد باقی خواهد ماند.
در قانون دو محدوده زمانی ۶ ماهه برای شکایت کیفری از چک برگشتی پیش بینی شده است که اولین محدویت زمانی ۶ ماهه مربوط به این است که دارنده چک باید از تاریخ صدور چک به مدت ۶ ماه، چک را برگشت زده و از بانک گواهی عدم پرداخت دریافت کند. و ظرف ۶ ماه از دریافت گواهی عدم پرداخت طرح دعوا نماید. در غیر این صورت دیگر امکان شکایت کیفری نخواهد داشت.
به همین دلیل، پس از برگشت خوردن چک، بهتر است بدون اتلاف وقت با وکیل یا مشاور حقوقی مشورت کنید.

گواهی عدم پرداخت چیست؟

گواهی عدم پرداخت، سندی است که بانک پس از عدم پرداخت وجه چک صادر می کند. این گواهی یکی از مهمترین مدارک برای پیگیری حقوقی یا کیفری چک محسوب می شود. بدون دریافت این گواهی، معمولاامکان آغاز بسیاری از اقدامات قانونی وجود ندارد. به همین دلیل، اولین اقدام پس از مراجعه به بانک باید دریافت گواهی عدم پرداخت باشد.

مدارک لازم برای مطالبه وجه چک

اگر قصد دارید وجه چک را از طریق مراجع قانونی مطالبه کنید، معمولامدارک زیر مورد نیاز است:
اصل چک
اصلی ترین مدرک شما همان برگه چک است.
گواهی عدم پرداخت
این گواهی توسط بانک صادر می شود.
مدارک هویتی
کارت ملی و سایر مدارک شناسایی.
مدارک نمایندگی
اگر وکیل اقدام می کند، ارائه وکالتنامه نیز ضروری است.

آیا خسارت تأخیر تأدیه نیز قابل مطالبه است؟

بله. دارنده علاوه بر اصل مبلغ، خواهان دریافت خسارت ناشی از تأخیر در پرداخت نیز هست.
نکته حائز اهمیت اینکه امکان مطالبه خسارت تأخیر تأدیه از طریق اجراییه مستقیم)ماده ۲۳ قانون صدور چک(و از طریق اجرای ثبت وجود ندارد و دارنده باید برای آن دادخواست جداگانه ای به دادگاه بدهد.

اگر صادرکننده اموالی نداشته باشد چه میشود؟

اگر بدهکار در زمان اقدام قانونی مالی برای توقیف نداشته باشد، امکان جلب او وجود دارد. به شرطی که در مهلت قانونی داخواست اعسار از پرداخت وجه را مطرح نکرده باشد.

آیا چک برگشتی قابل انتقال به دیگری است؟

با توجه به قابلیت نقل و انتقال چک ها و اینکه چک به عنوان یک نوشته تجاری است که صاحب حساب، تمام یا قسمتی از وجه نقد خویش را در بانک محال علیه به دیگری حواله می دهد، در نتیجه حتی بعد از صدور گواهی های برگشت زدن نیز می توان به دیگری منتقل کرد.
اما با انتقال چک به دیگری بعد از صدور گواهی برگشت، براساس تبصره ماده 11 قانون چک، قابلیت طرح دعوی کیفری از بین می رود و نمی توان علیه صادرکننده به اتهام صدور چک بلامحل یا چک پرداخت نشدنی، طرح دعوی کیفری کرد. پس دارنده چک (منتقل الیه) فقط می تواند با تقدیم دادخواست به دادگاه حقوقی، مبلغ چک را به انضمام خسارات آن مانند خسارت تاخیر تادیه و هزینه های دادرسی از صادرکننده مطالبه کند.

آیا چک ضمانت قابل شکایت کیفری است؟

یکی از رایج ترین سؤالات موکل این است که اگر چک بابت تضمین انجام تعهد یا حسن انجام کار صادر شده باشد، آیا میتوان علیه صادرکننده شکایت کیفری مطرح کرد؟
پاسخ این است که اصل بر این است که چک تضمینی قابلیت تعقیب کیفری ندارد. در چنین مواردی، دارنده معمولا میتواند از راههای حقوقی برای مطالبه وجه اقدام کند. هم چنین صرف برگشت خوردن چک تضمینی، به معنای تحقق جرم صدور چک بلامحل نیست.

آیا چک بدون تاریخ اعتبار دارد؟

گاهی صادرکننده، چک را بدون درج تاریخ در اختیار شخص دیگری قرار میدهد تا تاریخ بعداً تکمیل شود.
چنین چکی از نظر حقوقی میان طرفین معتبر محسوب می شد، اما در عمل اختلافات متعددی ایجاد می کرد.
درج نکردن تاریخ در چک صیادی؛
سامانه صیاد برای ثبت اولیه چک به وارد کردن تاریخ نیاز دارد و امکان ثبت کاملاً خالی از تاریخ وجود ندارد. بنابراین امکان درج نکردن تاریخ در چک های جدید وجود ندارد.
حال سوالی که مطرح می شود این است که با وجود این مقرره چک های ضمانت چطور صادر می شوند؟ در پاسخ باید گفت برای چکهای ضمانت که تاریخ سررسید دقیق مشخص نیست، معمولا یک تاریخ صوری یا اختیاری در سامانه درج میشود تا جای تاریخ خالی نماند.

چک سفیدامضا چه حکمی دارد؟

چکی که بدون درج مبلغ یا تاریخ و صرفاً با امضای صادرکننده تحویل داده شود، «چک سفیدامضا» محسوب میشود.
دریافت یا صدور چنین چکی ریسک بالایی دارد؛ زیرا ممکن است درباره مبلغ، تاریخ یا نحوه استفاده از آن اختلاف ایجاد شود یا منجر به سوء استفاده شود. مشکلاتی که ممکن است ایجاد شود به این صورت می باشد، برای گیرنده چک در صورت سو استفاده از سفید امضا ممکن است بحث خیانت در امانت پیش آید و برای صادرکننده ممکن است پرداخت مبلغ بیشتر از آنچه که توافق شده پیش آید.
اگر ناچار به دریافت چک سفیدامضا هستید، بهتر است قرارداد یا سندی تنظیم شود که هدف از تحویل چک و حدود اختیار دارنده را مشخص کند.
امکان صدور چک سفید امضا در سیستم چک صیادی به دلیل الزام قانونی ثبت اطلاعات در سامانه صیاد عملاً وجود ندارد؛ زیرا درج مبلغ، تاریخ و نام دارنده در سامانه و روی برگ چک الزامی است.

چک بدون تاریخ

مطابق ماده ۳۱۱ قانون تجارت، درج تاریخ و محل صدور چک از مهم‌ترین ارکان روی چک محسوب می‌شوند.
همچنین، بر اساس ماده ۱۳ قانون صدور چک: در صورتی که ثابت شود چک بدون تاریخ صادر شده یا تاریخ واقعی صدور چک مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد، صادرکننده چک قابل تعقیب کیفری نیست.
بدین ترتیب و با استناد به این مواد قانونی بالا، چک بدون تاریخ فاقد ضمانت اجرای کیفری است و این نوع چک فقط از طریق دادگاه حقوقی قابل پیگیری خواهد بود.

مسئولیت ظهرنویس چک چیست؟

در برخی معاملات، شخصی غیر از صادرکننده، پشت چک را امضا میکند. این عمل که به آن »ظهرنویسی« گفته می شود، آثار حقوقی مهمی داشته باشد.
در برخی شرایط، ظهرنویس نیز در برابر دارنده چک مسئولیت خواهد داشت و دارنده می تواند مطابق قانون علیه او نیز اقدام کند.
دارنده چک تنها در صورتی میتواند برای وصول وجه چک به این شخص رجوع کند که ظرف ۱۵ روز از تاریخ سر رسید، چک را برگشت زده و ظرف یک سال علیه شخص دعوای حقوقی طرح کند. در غیر این صورت، دارنده چک نمیتواند برای وصول وجه چک به شخص ظهرنویس مراجعه کند.
یک حالت دیگر درصورتی است که برای مثال چک در وجه شخص الف بوده ولی شخص ب پشت آن را امضا میکند. در این حالت، اصولا شخص ب ضامن پرداخت وجه چک محسوب شده و دارنده چک میتواند هر زمان برای وصول وجه آن به شخص ب مراجعه کند و دیگر لزومی به گذشت مهلت ۱۵ روزه و اقامه دعوای حقوقی نیست. البته در صورتی که شخص ب بتواند اثبات کند که در این فرض، تنها انتقال دهنده چک بوده، ظهرنویس تلقی شده و ضامن چک تلقی نمیشود.
اثر انتقال چک بر مسئولیت ظهرنویس طبق دادنامه شماره 9309970906100390 مورخ 1393/07/05
چنانچه چک پس از گواهی عدم پرداخت به شخص دیگری منتقل شود، اثری بر مسوولیت تضامنی ظهرنویس ندارد.

تفاوت چک و سفته چیست؟

آیا بهتر است سفته بگیریم یا چک؟
بسیاری از افراد هنگام تنظیم قرارداد نمی دانند چک بهتر است یا سفته. مهمترین تفاوت های این دو عبارتند از:
ـ درباره چک، مقررات ویژه ای از جمله امکان صدور اجرائیه و در برخی موارد تعقیب کیفری وجود دارد اما در خصوص سفته این امکانات وجود ندارد. از طرفی چک سریع تر از سفته قابل وصول است.
ـ تفاوت سفته و چک در زمان توقیف اموال بدهکار؛
توقیف اموال بدهکار با استفاده از چک ساده تر است. با داشتن چک و گواهی عدم پرداخت آن، می توانید مستقیما بدون نیاز به واریز خسارت احتمالی به صندوق دادگستری، اموال بدهکار را سریع توقیف کنید. درمقابل، برای توقیف اموال بدهکار با سفته، باید ابتدا سفته را واخواست کنید؛ که هزینه واخواست آن، دودرصد مبلغ سفته است و بعد بدون واریز خسارت احتمالی، اموال بدهکار را توقیف کنید که این درصد در مبالغ بالا قابل توجه خواهد بود. این در حالی است که صدور گواهی عدم پرداخت چک، بدون هیچ گونه هزینه انجام می شود. بنابراین، چک در مقایسه با سفته، از نظر اجرای حکم توقیف اموال بدهکار، کارآمدتر و سریع تر عمل میکند.
ـ تفاوت چک و سفته در نحوه پر کردن اطلاعات؛
در سفته، مبلغ نوشته شده نباید از مبلغ چاپ شده روی سفته بیشتر باشد، اما در چک چنین محدودیتی وجود ندارد و میتوان هر مبلغی را روی چک نوشت. این تفاوت در مواقعی که نیاز به صدور سند مالی با مبلغ بالا دارید، اهمیت دارد. لذا چک به شما اجازه میدهد مبلغ موردنیاز را بدون محدودیت بنویسید. بنابراین، اگر به مبالغ بالاتر نیاز دارید، استفاده از چک بهتر و مناسب تر است.
لذا انتخاب بین چک و سفته به نوع قرارداد و هدف طرفین بستگی دارد.

گم شدن چک

گم شدن چک باعث از بین رفتن حق دارنده نمی شود. البته در چنین شرایطی باید در کوتاه ترین زمان ممکن اقدامات قانونی لازم انجام شود؛ زیرا تأخیر ممکن است موجب سوءاستفاده اشخاص دیگر شود.
در صورت گم شدن چک صیادی توسط گیرنده باید ابتدا به بانک مراجعه کرده و دستور عدم پرداخت چک را ثبت کنید. سپس به مراجع قضایی صالح مراجعه کرده و گم شدن چک صیادی ثبت شده را اعلام کنید تا چک باطل شود.
در این راستا، برخورداری از وکیل چک مجرب، می‌تواند در مراحل پیگیری و حل مشکل گم شدن چک صیادی به شما کمک کند.

قبل از صدور چک این نکات را فراموش نکنید؛

از موجودی حساب خود مطمئن شوید.
صدور چک بدون امکان پرداخت، علاوه بر ایجاد مسئولیت حقوقی، ممکن است در برخی موارد آثار کیفری نیز داشته باشد.
تاریخ را با دقت بنویسید.
هرگونه قلم خوردگی یا ابهام در تاریخ می تواند در آینده مشکل ایجاد کند.
مبلغ را هم به عدد و هم به حروف درج کنید. این کار احتمال سوءاستفاده را کاهش می دهد.
از امضای چک سفید خودداری کنید.
اطلاعات چک صیادی را دقیق ثبت و تأیید کنید.

قبل از دریافت چک این نکات را فراموش نکنید؛

ثبت چک در سامانه صیاد را بررسی کنید.
از دریافت چک سفیدامضا خودداری کنید.
به وعده های شفاهی صادرکننده اعتماد نکنید.
سوابق اعتباری صادرکننده را بررسی کنید.
نسخه قرارداد مرتبط با چک را نگهداری کنید.
با وجود ثبت چک در سامانه صیاد، حتما برگ چک را هم دریافت نمایید.

اشتباهات رایج دارندگان چک

تجربه نشان داده است که بسیاری از مشکلات حقوقی ناشی از چند اشتباه ساده است.
رایج ترین اشتباهات عبارت اند از:
تأخیر در مراجعه به بانک
برخی افراد تصور میکنند هر زمان بخواهند می توانند چک را وصول کنند؛ در حالی که از دست دادن برخی مهلت های قانونی ممکن است آثار مهمی داشته باشد.
نگهداری نکردن مدارک
اصل چک، گواهی عدم پرداخت و سایر اسناد باید تا پایان رسیدگی حفظ شوند.
انتخاب مسیر اشتباه
گاهی بهترین راه، اجرای ثبت است و گاهی دادگاه یا شکایت کیفری. انتخاب نادرست میتواند باعث طولانی شدن روند وصول طلب شود.
مشورت نکردن با وکیل
در بسیاری از پرونده ها، یک تصمیم اشتباه در ابتدای کار باعث از بین رفتن برخی حقوق قانونی دارنده چک می شود.

چک لیست قبل از دریافت چک

☑ تاریخ چک را بررسی کنید.
☑ مبلغ به عدد و حروف یکسان باشد.
☑ نام گیرنده صحیح درج شده باشد.
☑ چک دارای امضا باشد.
☑ اطلاعات در سامانه صیاد ثبت و تأیید شده باشد.
☑ از قلم خوردگی یا خدشه در متن چک اطمینان حاصل کنید.
☑ در صورت صدور چک بابت قرارداد، علت صدور در متن قرارداد ذکر شود.

مرور زمان پنج‌ساله چک در ماده ۳۱۸ قانون تجارت

مهم‌ترین مقرره درباره مرور زمان تجاری چک، ماده ۳۱۸ قانون تجارت است. بر اساس این ماده، دعاوی مربوط به برات، سفته و چکی که از سوی تجار یا برای امور تجارتی صادر شده‌اند، پس از انقضای پنج سال از تاریخ صدور اعتراض‌نامه یا آخرین تعقیب قضایی، در محاکم مسموع نخواهند بود. اگر در این مدت به‌طور رسمی به دین اقرار شده باشد، مبدأ پنج سال از تاریخ اقرار محاسبه می‌شود.
بنابراین، برخلاف تصور رایج، تمامی چک‌ها، مشمول مرور زمان پنج‌ساله ماده ۳۱۸ نیست. ماده مزبور تنها چک‌هایی را در بر می‌گیرد که یکی از دو شرط زیر درباره آن‌ها وجود داشته باشد:
نخست آنکه چک از سوی تاجر و در ارتباط با فعالیت تجاری او صادر شده باشد؛ دوم آنکه حتی در صورت تاجر نبودن صادرکننده، صدور چک برای انجام یک معامله یا امر تجارتی صورت گرفته باشد.

رویه قضایی در خصوص چک؛

شماره دادنامه: 9209982290100423
تاریخ دادنامه: 1394/04/30
عنوان: مرور زمان در دعاوی مطالبه اسناد تجاری
پیام: مرور زمان پنج ساله در دعاوی راجع به برات، سفته و چک در مواردی اعمال می شود که اسناد از سوی تجار یا برای امور تجاری صادر شده باشد؛ بنابراین در صورتی که دلیلی بر تاجر بودن طرفین دعوی و یا صدور آنها بابت امر تجاری وجود نداشته باشد، موضوع دعوی از مقررات قانونی در این خصوص خروج موضوعی دارد.
شماره دادنامه: 9209980241701498
تاریخ دادنامه: 1395/04/20
عنوان: مطالبه وجه چک در فرض رد دعوی کیفری دارنده
پیام: رد شدن دعوی کیفری دارنده چک صرفا به دلیل وعده دار بودن چک ها، مانع مطالبه وجه چک از دادگاه حقوقی نیست.
شماره دادنامه: 9209970221200364
تاریخ دادنامه: 1392/03/29
عنوان: خواهان دعوی پرداخت وجه چک
پیام: صرف صدور گواهی عدم پرداخت به نام فردی که نمایندگی در وصول چک داشته است باعث نمی شود که این فرد ذی نفع چک شود و حق اقامه دعوا را پیدا کند. بر همین اساس طرح دعوی پرداخت وجه چک بلامحل باید توسط ذی نفع واقعی (شرکت تجاری) صورت گیرد و دعوی از سوی شخصی که گواهی عدم پرداخت به نام او صادر شده و در اصل نماینده ذی نفع در دریافت وجه چک بوده و مسموع نیست.
شماره دادنامه: 9409970220100379
تاریخ دادنامه: 1394/03/26
عنوان: رای دادگاه درباره صدور چک بدون درج تاریخ
پیام: درج نکردن تاریخ در چک دلیل بر عدم سندیت آن نبوده و می توان فرض نمود که به دارنده چک، نمایندگی در درج تاریخ داده شده است.
دادنامه شماره: 140391390012098178
تاریخ تنظیم: 25/07/1403
عنوان: در خصوص عدم مسئولیت نمایندگان صاحب حساب دعوای مطالبه وجه چک ثبت نشده
پیام: در خصوص چک ثبت نشده، با توجه به عدم مسئولیت نمایندگان صاحب حساب، دعوای مطالبه وجه چک توجهی به ایشان ندارد. همچنین ادعا در مورد معامله پایه مربوط به چک ثبت نشده در خلال رسیدگی قابل بررسی می باشد و نیاز به طرح دعوای اثبات عقد پایه نمی باشد.
رای وحدت رویه ۸۷۰ هیات عمومی دیوان عالی کشور؛
این رای وحدت رویه مصوب ۱۴۰۴/۷/۲۲ است و اعلام میدارد دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد مسموع نیست.
رأی وحدت رویه شماره ۸۱۲ مورخ ۱۴۰۰/۰۴/۰۱ دیوان عالی کشور؛
یکی از مهمترین آرای وحدت رویه در دعاوی چک، رأی شماره ۸۱۲ هیأت عمومی دیوان عالی کشور است. مطابق این رأی، خسارت تأخیر تأدیه چک از تاریخ مندرج در چک محاسبه می شود و در این خصوص، مقررات ویژه قانون صدور چک بر قواعد عمومی مطالبه خسارت مقدم است.
رای وحدت رویه شماره ۶۸۸ مورخ ۱۳۸۵/۳/۲۳ دیوان عالی کشور؛
این رای وحدت رویه به دارنده چک اجازه می دهد جهت مطالبه وجه چک تخییرآً به دادگاه محل اقامت خوانده، محل صدور چک یا محل استقرار بانک محالعلیه مراجعه کند.