طلاق توافقی در ایران؛ شرایط، مراحل، مدارک، هزینه و مدت زمان رسیدگی

نمونه متن توافق نامه در طلاق توافقی

مهریه زوجه:

مهریه زوجه تعداد …… سکه بهار آزادی / مبلغ …………….. وجه نقد به نرخ روز است که زوجه اقرار به بذل …….. تعداد / مبلغ در قبال طلاق نموده و زوج نیز قبول بذل می نماید که مبلغ …………. به عنوان پیش پرداخت در دفتر ازدواج و طلاق و ما بقی به میزان …………. به صورت هر ماه به شماره حساب ……………… واریز گردد.

حضانت و ملاقات با فرزندان:

حضانت فرزند ……… ساله مشترک به نام ……….. به عهده ………… باشد ولی حق ملاقات با فرزند برای ………… محفوظ بوده و ………… نیز متعهد می گردد هر هفته به میزان …….. ساعت/ روز ترتیبات ملاقات با فرزند را در محل ………….. به عمل آورد و پدر موظف است هر ماه مبلغ ………….. را بابت نفقه فرزند مشترک به شماره کارت ……………. پرداخت نماید و هر سال …….. درصد به مبلغ آن اضافه خواهد شد.

نفقه زوجه:

زوجه نفقه را دریافت نموده است و در این خصوص ادعایی ندارد.

اجرت المثل زوجه:

مبلغ ………….. بابت اجرت المثل ایام زندگی مشترک به زن پرداخت شده است/ هیچ ادعای نسبت به اجرت المثل ندارد.

جهیزیه زوجه:

زوجه جهیزیه خود را مسترد نموده است / در خصوص جهیزیه هیچ گونه ادعایی ندارد.

این توافقنامه در یک نسخه تنظیم و طرفین با امضاء در ذیل آن در حضور شهود کلیه مفاد و مندرجات این توافقنامه را قبول نمودند.

نکته مهم؛

پیش از امضای توافقنامه، تمام حقوق مالی و غیرمالی زن و شوهر باید به صورت دقیق مشخص شود؛ زیرا اصلاح یا تغییر توافقات پس از طی مراحل قضایی ممکن است با پیچیدگی بیشتری همراه باشد.

هزینه طلاق توافقی چقدر است؟

هزینه طلاق توافقی مبلغ ثابتی نیست و بسته به شرایط پرونده، شهر محل رسیدگی، هزینه های مربوط به مشاوره، هزینه ثبت دادخواست و در صورت استفاده از وکیل، حق الوکاله وکیل متفاوت خواهد بود.

به طور کلی، هزینه های طلاق توافقی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

هزینه ثبت دادخواست طلاق توافقی

هزینه جلسات مشاوره خانواده

هزینه های مربوط به دفتر خدمات الکترونیک قضایی

هزینه ثبت طلاق در دفترخانه

هزینه آزمایشهای پزشکی و گواهی عدم بارداری در موارد لازم

حق الوکاله وکیل در صورت داشتن وکیل دادگستری

طلاق توافقی چقدر زمان میبرد؟

مدت زمان طلاق توافقی به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی توان برای تمام پرونده ها یک زمان مشخص تعیین کرد.

مهمترین عواملی که بر مدت زمان طلاق توافقی تأثیر میگذارند عبارت اند از:

مدت زمان تعیین وقت مشاوره خانواده

تکمیل مدارک زوجین

میزان اختلاف زوجین در خصوص مسائل مالی و فرزندان

لازم به ذکر است در پرونده هایی که زوجین از ابتدا درباره تمام مسائل از جمله مهریه، نفقه، اجرت المثل، جهیزیه، حضانت و ملاقات فرزند به توافق کامل رسیده باشند، روند پرونده معمولا ساده تر و سریع تر خواهد بود. در گروه وکلای دادپارس عموما پرونده های طلاق حدودا ۲ ماه زمان می برد.

آیا برای طلاق توافقی باید تکلیف مهریه مشخص شود؟

بله. یکی از مهمترین موضوعاتی که باید در توافق زوجین تعیین تکلیف شود، مهریه است. زوجین می توانند درباره مهریه به شکل های مختلف توافق کنند. برای مثال، ممکن است:

زوجه تمام مهریه خود را ببخشد.

زوجه بخشی از مهریه را بذل کند و زوج نیز آن را قبول کند.

زوج متعهد به پرداخت بخشی از مهریه به صورت نقدی شود.

پرداخت بخشی از مهریه به صورت اقساطی تعیین شود.

زوجه نسبت به بخشی از مهریه اعلام گذشت کند و برای قسمت باقیمانده توافق جداگانه ای صورت گیرد.

بنابراین در طلاق توافقی، صرفاً ذکر عبارت « مهریه بخشیده شد » کافی نیست و بهتر است میزان دقیق مهریه، نحوه بذل یا پرداخت، زمان پرداخت و سایر تعهدات مربوط به آن به صورت روشن در توافقنامه درج شود.

تکلیف نفقه در طلاق توافقی

نفقه یکی دیگر از حقوق مالی زن است که باید در توافقنامه طلاق تعیین تکلیف شود. زوجین می توانند درباره نفقه گذشته و در صورت وجود شرایط قانونی، سایر مطالبات مالی مرتبط با نفقه توافق کنند.

برای مثال، ممکن است در توافقنامه ذکر شود که:

نفقه معوقه پرداخت شده است؛

زوجه نسبت به نفقه گذشته ادعایی ندارد؛

مبلغ مشخصی بابت نفقه پرداخت میشود؛

پرداخت مبلغی در زمان مشخص بر عهده زوج قرار میگیرد.

بهتر است عبارت مربوط به نفقه کاملا روشن باشد؛ زیرا توافق مبهم ممکن است در آینده موجب اختلاف و طرح دعوای جدید شود.

اجرت المثل در طلاق توافقی

اجرت المثل ایام زوجیت نیز از موضوعاتی است که در زمان طلاق توافقی باید درباره آن تعیین تکلیف شود. ممکن است زن و شوهر توافق کنند که مبلغ مشخصی بابت اجرت المثل پرداخت شود یا زوجه با توجه به توافق انجام شده، نسبت به آن ادعایی نداشته باشد.

صرف سکوت درباره اجرت المثل در توافقنامه، به معنای تعیین تکلیف این حق نیست. بنابراین بهتر است وضعیت اجرت المثل به صورت صریح در توافقنامه نوشته شود.

تکلیف جهیزیه در طلاق توافقی

جهیزیه نیز باید در توافق زوجین تعیین تکلیف شود. اگر زوجه جهیزیه خود را از منزل مشترک تحویل گرفته باشد، بهتر است این موضوع در توافقنامه قید شود. همچنین اگر بخشی از جهیزیه در منزل مشترک باقی مانده باشد، می توان درباره زمان، نحوه و محل تحویل آن توافق کرد.

برای جلوگیری از اختلافات بعدی، بهتر است در صورت وجود اختلاف درباره اموال، فهرست دقیق اموال و نحوه تحویل آنها مشخص شود.

حضانت فرزند در طلاق توافقی

در صورتی که زوجین دارای فرزند مشترک باشند، موضوع حضانت، ملاقات و هزینه های مربوط به فرزند باید در توافقنامه مشخص شود.

والدین می توانند درباره اینکه فرزند نزد کدام یک از آنها زندگی کند و والد دیگر چه میزان حق ملاقات داشته باشد، توافق کنند.

با این حال، توافق والدین درباره فرزند مطلق و بدون محدودیت نیست و مصلحت طفل اهمیت اساسی دارد. بنابراین توافقی که برخلاف مصلحت طفل باشد، ممکن است مورد پذیرش مرجع قضایی قرار نگیرد.

آیا پدر و مادر می توانند درباره حضانت فرزند توافق کنند؟

بله، اصل بر این است که والدین می توانند درباره نحوه نگهداری و حضانت فرزند با یکدیگر توافق کنند؛ اما این توافق نباید برخلاف مصلحت کودک باشد. در زمان تنظیم توافقنامه طلاق توافقی نیز بهتر است علاوه بر تعیین شخصی که حضانت فرزند را بر عهده خواهد داشت، موضوعات زیر نیز به صورت دقیق مشخص شود:

محل اقامت فرزند

زمان و مکان ملاقات

هزینه های نگهداری و نفقه ی کودک

نحوه تحویل و بازگرداندن فرزند هنگام ملاقات

هرچه این موارد دقیق تر نوشته شوند، احتمال بروز اختلاف در آینده کمتر خواهد شد.

نفقه فرزند بعد از طلاق توافقی بر عهده چه کسی است؟

طلاق والدین باعث از بین رفتن تکلیف قانونی مربوط به نفقه فرزند نمی شود و این هزینه ها همچنان بر عهده ی پدر باقی می ماند. بنابراین در زمان طلاق توافقی بهتر است درباره نحوه پرداخت این هزینه ها توافق شود.

در توافقنامه می توان مبلغ مشخصی را به عنوان نفقه فرزند تعیین کرد و نحوه پرداخت آن را نیز مشخص نمود. همچنین میتوان درباره هزینه های تحصیل، درمان و سایر هزینه های ضروری فرزند توافق کرد. با توجه به اینکه نیازهای مالی کودک ممکن است با گذشت زمان افزایش پیدا کند، بهتر است در تنظیم توافقنامه به این موضوع نیز توجه شود و در صورت توافق طرفین، سازوکاری برای افزایش مبلغ پرداختی در نظر گرفته شود.

حق ملاقات فرزند در طلاق توافقی

والدی که حضانت فرزند را بر عهده ندارد، اصولا حق ملاقات با فرزند خود را خواهد داشت. برای جلوگیری از اختلافات آینده، بهتر است حق ملاقات در توافقنامه به صورت دقیق تعیین شود.

برای مثال می توان مشخص کرد:

ملاقات در چه روزهایی انجام شود؛

ملاقات چند ساعت یا چند روز باشد؛

محل ملاقات کجا باشد؛

چه شخصی فرزند را تحویل دهد؛

چه شخصی فرزند را بازگرداند؛

تکلیف ملاقات در تعطیلات و مناسبتها چگونه باشد.

توافق دقیق درباره این موارد می تواند از طرح بسیاری از اختلافات بعدی میان والدین جلوگیری کند.

آیا در طلاق توافقی امکان رجوع وجود دارد؟

پاسخ به این سوال به نوع طلاق و نحوه تنظیم توافقات بستگی دارد.

طلاق توافقی در بسیاری از موارد در قالب طلاق خلع انجام میشود؛ به این معنا که زوجه در قبال طلاق، تمام یا بخشی از مالی را به زوج بذل میکند و زوج نیز آن را قبول میکند. در این حالت زوج حق رجوع از طلاق را ندارد مگر اینکه زن از مالی که بذل کرده است رجوع کند.

آیا بعد از صدور گواهی عدم امکان سازش می توان از طلاق منصرف شد؟

تا زمانی که طلاق به صورت رسمی ثبت نشده است، شرایط پرونده می تواند با توجه به توافق زوجین تغییر کند.

از سوی دیگر اگر در مهلت مقرر از گواهی عدم امکان سازش استفاده نشود) سه ماه از زمان قطعیت صدور گواهی عدم سازش ) به این معنی که هیچ کدام از طرفین به دفترخانه ازدواج و طلاق برای ثبت طلاق مراجعه نکند اعتبار آن از بین می رود.

آیا طلاق توافقی بدون حضور زوجین امکانپذیر است؟

در صورت اعطای وکالت به وکیل دادگستری بخش قابل توجهی از مراحل طلاق توافقی توسط وکیل انجام می شود.

با این حال، الزام به حضور زوجین در مرحله مشاوره بسته به پرونده ممکن است رخ دهد.

اعطای وکالت در طلاق به زوجه

وکالت در طلاق وکالتی است که به موجب سند رسمی در دفترخانه یا در عقدنامه از سوی زوج به زوجه اعطا می شود و زوجه بدون حضور زوج میتواند خود را مطلقه نماید. نکته حائز اهمیت اینکه این حق حتماباید توسط یک وکیل دادگستری در دادگاه اعمال شود و زوجه نمی تواند به صرف داشتن این وکالت، به تنهایی و بدون گرفتن وکیل و با مراجعه به دادگاه اقدام نماید.

اشتباهات رایج در طلاق توافقی

اگرچه طلاق توافقی نسبت به بسیاری از پرونده های طلاق ساده تر به نظر میرسد، اما اشتباه در تنظیم توافقات می تواند آثار حقوقی مهمی ایجاد کند.

برخی از رایج ترین اشتباهات عبارت اند از:

۱. بخشیدن مهریه بدون بررسی دقیق آثار آن

یکی از مهمترین اشتباهات، امضای توافق درباره بذل مهریه بدون آگاهی از آثار حقوقی آن است.

۲. توافق شفاهی درباره حضانت

توافقات مربوط به فرزند بهتر است به صورت روشن و مکتوب تنظیم شود و تنها به وعدههای شفاهی اکتفا نشود.

۳. مشخص نکردن حق ملاقات

عبارت هایی مانند « پدر حق ملاقات دارد » ممکن است برای جلوگیری از اختلافات آینده کافی نباشد.

۴. تعیین نکردن تکلیف نفقه و اجرت المثل

تمام حقوق مالی زن باید به صورت روشن در توافقنامه تعیین تکلیف شود.

۵. بی توجهی به دیون و تعهدات مالی

اگر یکی از زوجین نسبت به دیگری تعهد مالی دارد، بهتر است مبلغ، زمان پرداخت و ضمانت اجرای آن مشخص شود.

۶. امضای توافقنامه بدون مطالعه دقیق

توافقنامه طلاق صرفاً یک نوشته ساده نیست؛ بلکه ممکن است مبنای تصمیم قضایی و اقدامات بعدی طرفین قرار گیرد. بنابراین بهتر است پیش از امضا، تمام مفاد آن با دقت بررسی شود.

چک لیست طلاق توافقی

برای اینکه زوجین در زمان شروع فرآیند طلاق توافقی با مشکل مواجه نشوند، بهتر است موارد زیر را از قبل مشخص کنند:

[ ] وضعیت مهریه

[ ] وضعیت نفقه معوقه

[ ] وضعیت اجرت المثل

[ ] وضعیت جهیزیه

[ ] وضعیت حضانت فرزند

[ ] زمان و نحوه ملاقات فرزند

[ ] نفقه فرزند

[ ] وضعیت سایر مطالبات مالی

[ ] مدارک هویتی و سند ازدواج

[ ] نحوه مراجعه به مشاوره خانواده

[ ] نحوه ثبت دادخواست

[ ] نحوه ثبت طلاق در دفترخانه

طلاق توافقی بهتر است یا طلاق یک طرفه؟

انتخاب میان طلاق توافقی و طلاق یکطرفه به شرایط زندگی مشترک و میزان اختلاف زوجین بستگی دارد.

مزایای طلاق توافقی

طلاق توافقی در صورت وجود توافق واقعی میان زوجین میتواند مزایایی داشته باشد؛ از جمله:

کاهش اختلافات میان زوجین

امکان تعیین تکلیف همزمان مسائل مالی

امکان توافق درباره حضانت و ملاقات فرزندان

کاهش احتمال طرح دعاوی متعدد

امکان برنامه ریزی بهتر برای زندگی پس از جدایی

معمولا روند ساده تر نسبت به طلاق های اختلافی

البته این مزایا زمانی قابل استفاده است که توافق زوجین دقیق، روشن و از نظر حقوقی قابل اجرا باشد.

آیا زن می‌تواند در طلاق توافقی مهریه را نبخشد؟

بله. طلاق توافقی لزوماً به معنای بخشیدن تمام مهریه نیست.

زوجین می‌توانند درباره بخشی از مهریه توافق کنند و نسبت به بخش دیگر نیز نحوه پرداخت یا سایر شرایط را تعیین کنند.

برای مثال ممکن است زن فقط بخشی از مهریه را در قبال طلاق بذل کند و درباره باقی‌مانده مهریه، پرداخت نقدی یا اقساطی توافق شود.

بنابراین این تصور که « برای طلاق توافقی زن حتماً باید تمام مهریه خود را ببخشد » صحیح نیست.

تکلیف شرط تنصیف دارایی در طلاق توافقی

یکی دیگر از موضوعاتی که در برخی پرونده‌های طلاق توافقی مطرح می‌شود، شرط مربوط به انتقال تا نصف دارایی زوج است که ممکن است در سند ازدواج درج شده باشد.

این شرط شرایط و ضوابط خاص خود را دارد و نمی‌توان صرفاً با عنوان « شرط نصف دارایی » نتیجه گرفت که زن در همه شرایط مستحق دریافت نصف اموال شوهر خواهد بود.

بلکه اگر درخواست طلاق توسط زوج بدون دلیل خاصی از جمله عدم تمکین زوجه باشد، زن مستحق نصف اموال زوج است که مسئله در طلاق توافقی صدق نمی کند. با این حال بهتر است در توافقنامه یا در دادنامه طلاق توافقی در خصوص ادعا یا عدم ادعای زوجه نسبت به تنصیف اموال توافق شود.

طلاق توافقی در دوران عقد

طلاق توافقی فقط مختص زوجینی نیست که سال‌ها زندگی مشترک داشته‌اند. اگر زن و شوهر پس از ازدواج و پیش از شروع زندگی مشترک تصمیم به جدایی بگیرند، در صورت توافق می‌توانند از فرآیند طلاق توافقی استفاده کنند.

با این حال، وضعیت مهریه، نفقه، رابطه زناشویی، جهیزیه و سایر حقوق مالی ممکن است در دوران عقد با شرایط زوجینی که زندگی مشترک داشته‌اند متفاوت باشد. مثلا در صورت باکره بودن زوجه، فقط نصف مهریه به او تعلق می گیرد.

اگر شوهر در دفترخانه حاضر نشود چه می‌شود؟

در بعضی موارد زوج بعداز دادن وکالت در طلاق، جهت طلاق همکاری لازم را انجام نمی دهد این مسئله اهمیت به سزایی پیدا می کند. در هر صورت باید گفت به طور کلی صرف عدم حضور زوج لزوماً به معنای منتفی شدن طلاق نیست. بلکه باید مفاد وکالت در طلاق مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود که آیا در وکالت در طلاق، امکان حضور زوجه در دفترخانه جهت ثبت طلاق به نمایندگی از زوج وجود دارد یا خیر. بنابراین باید حدود اختیارات قانونی زوجه به عنوان وکیل زوج بررسی شود.

اگر زن در دفترخانه حاضر نشود چه می‌شود؟

گاهی اوقات ممکن است فقط یکی از طرفین در دفتر خانه حضور پیدا کند.

در این مورد بهتر است بدانید که حق طلاق به صورت کلی با آقا است و تحت هر شرایطی می تواند با پرداخت حق و حقوقی مالی خانم (مهریه، نفقه، اجرت المثل) ایشان را طلاق دهد. پس اگر خانم در دفتر اسناد حضور پیدا نکند یک اخطاریه‌ای از طرف سردفتر به خانم ارسال می‌شود و یک هفته به ایشان وقت می‌دهند تا در دفترخانه حاضر شوند. در غیر اینصورت صیغه طلاق جاری و ثبت خواهد شد.

بر اساس ماده 35 قانون حمایت از خانواده:

هرگاه زوج در مهلت مقرر به دفتر رسمی ازدواج و طلاق مراجعه و گواهی عدم امکان سازش را تسلیم کند، درصورتی که زوجه ظرف یک هفته در دفترخانه حاضر نشود سردفتر به زوجین اخطار می‌دهد برای اجرای صیغه طلاق و ثبت آن در دفترخانه حاضر شوند. درصورت عدم حضور زوجه صیغه طلاق جاری و پس از ثبت به وسیله دفترخانه مراتب به اطلاع زوجه می‌رسد.

آیا می‌توان نسبت به توافقنامه اعتراض کرد؟

صرف پشیمانی یکی از طرفین بعد از ثبت طلاق، به خودی خود موجب بی‌اعتباری توافقنامه یا طلاق نمی‌شود. اما اگر ادعا شود توافقنامه تحت شرایط غیرعادی، اجبار، اکراه، اشتباه مؤثر یا سایر جهات قانونی تنظیم شده است، موضوع می‌تواند حسب مورد قابل بررسی قضایی باشد و در صورت اثبات توافق نامه را باطل کرد.

نمونه دادخواست طلاق توافقی

قبل از ارائه نمونه دادخواست طلاق توافقی، خوب است که به این مطلب اشاره شود که نیازی نیست نسبت به متن دادخواست طلاق وسواس نشان داد. به بیان دیگر لازم نیست که زوجین یا وکلای آن ها در متن دادخواست جزئیات کامل توافق ها (توافق نامه طلاق توافقی ) را منعکس کنند. صرف درخواست طلاق توافقی ساده کفایت می کند و بهتر است مشروح کامل توافقات زوجین حتی اگر برای آن ها صورتجلسه طلاق توافقی تنظیم شده باشد نزد قاضی دادگاه قرائت شود. نمونه دادخواست طلاق توافقی به شرح زیر است؛

ریاست محترم دادگاه خانواده

با سلام

احتراما به استحضار می رساند:

زوجین بر طبق عقد نامه شماره …. مورخ …. در عقد نکاح دائم یکدیگر می باشند. در مورخ …. به موجب سند رسمی وکالت شماره …. دفترخانه …. تهران، زوج به زوجه، وکالت در طلاق داده است که به جهت اعمال طلاق، زوجه اینجانب … را به عنوان وکیل با واسطه زوج انتخاب کرده است که به وکالت از طرف زوج دادخواست امضاء می شود و اینجانب …. به عنوان وکیل زوجه به همراه وکیل مع الواسطه زوج از محضر محترم دادگاه صدور حکم طلاق توافقی (گواهی عدم سازش ) تقاضا می شود.

امضاء

جمع‌بندی مقاله طلاق توافقی

طلاق توافقی اگرچه بر پایه رضایت زن و شوهر شکل می‌گیرد، اما به دلیل آثار مالی و خانوادگی آن، نیازمند دقت حقوقی است. توافق درباره مهریه، نفقه، اجرت‌المثل، جهیزیه، حضانت و ملاقات فرزند باید به گونه‌ای تنظیم شود که در آینده موجب اختلاف نشود.

یکی از مهم‌ترین نکات در این نوع طلاق، این است که زوجین صرفاً برای سرعت بخشیدن به جدایی، از حقوق قانونی خود صرف‌نظر نکنند. بخشش مهریه، تعیین حضانت، نحوه پرداخت نفقه فرزند و سایر تعهدات باید با آگاهی از آثار حقوقی آنها انجام شود.

همچنین مدت زمان و هزینه طلاق توافقی برای تمام پرونده‌ها یکسان نیست و عواملی مانند شهر محل رسیدگی، زمان مشاوره، تکمیل مدارک، وضعیت پرونده و نحوه پیگیری می‌تواند بر آن تأثیر بگذارد.

اگر زوجین درباره اصل طلاق توافق دارند اما در خصوص مهریه، نفقه، حضانت، جهیزیه یا سایر حقوق مالی اختلاف دارند، بهتر است پیش از امضای توافقنامه، موضوع به صورت تخصصی بررسی شود. تنظیم صحیح توافقنامه در ابتدای مسیر می‌تواند از بسیاری از اختلافات و دعاوی بعدی جلوگیری کند.